( 1986 ـ يىل 12 ـ ئاينىڭ 2 ـ كۈنى 6 ـ نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ 18 ـ يىغىنىدا ماقۇللاندى، 2009 ـ يىل 4 ـ ئاينىڭ 24 ـ كۈنى 11 ـ نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلقنىڭ قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ 8 ـ يىغىنىدا تۈزىتىش كىرگۈزۈلدى، 2012 ـ يىل 10 ـ ئاينىڭ 26 ـ كۈنى 11-نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىدا ئىمىي كومىتېتىنىڭ 29 ـ يىغىنىنىڭ «< جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ پوچتا قانۇنى > غا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى»غا ئاساسەن 1 ـ قېتىم تۈزىتىلدى، 2015 ـ يىل 4-ئاينىڭ 24 ـ كۈنىدىكى 11 ـ نۆۋەتلىك نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ 8 ـ يىغىنىدا تۈزىتىلدى
4-ئاينىڭ 24-كۈنى 12-نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى 14-يىغىنىنىڭ «< جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ مەجبۇرىيەت مائارىپى قانۇنى > قاتارلىق بەش قانۇنغا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى»غا 2-قېتىم تۈزىتىش كىرگۈزۈلدى )

مۇندەرىجە

1-باب ئومۇمىي پىرىنسىپ

2-باب پوچتا ئەسلىھەلىرى

3-باب پوچتا مۇلازىمىتى

تۆتىنچى باب پوچتا ھەققى

5-باب زىياننى تۆلەش

ئالتىنچى باب تېز يەتكۈزۈش كەسپى

7-باب نازارەت قىلىش-تەكشۈرۈش

8-باب قانۇن جاۋابكارلىقى

9-باب قوشۇمچە پىرىنسىپ

1-باب ئومۇمىي پىرىنسىپ

1-ماددا بۇ قانۇن پوچتىنىڭ ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىگە كاپالەتلىك قىلىش، پوچتا بازىرىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشنى كۈچەيتىش، پوچتا ئالاقىسى ۋە ئۇچۇر بىخەتەرلىكىنى قوغداش، خەۋەرلىشىش ئەركىنلىكى ۋە خەۋەرلىشىش مەخپىيىتىنى قوغداش، خېرىدارلارنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق-مەنپەئىتىنى قوغداش، پوچتا كەسپىنىڭ ساغلام تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش، ئىقتىسادىي، ئىجتىمائىي تەرەققىيات ۋە خەلقنىڭ تۇرمۇش ئېھتىياجىغا ماسلىشىش مەقسىتىدە چىقىرىلدى.

2-ماددا دۆلەت جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى چېگراسى ئىچىدىكى پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىنى كاپالەتلەندۈرىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى دۆلەتنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىش مەجبۇرىيىتىنى ئۈستىگە ئالىدۇ.

گوۋۇيۈەن ۋە يەرلىك ھەر دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى ۋە ئۇنىڭ مۇناسىۋەتلىك تارماقلىرى تەدبىر قوللىنىپ، پوچتا كارخانىلىرىنىڭ پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىشىنى قوللىشى كېرەك.

بۇ قانۇندا ئېيتىلغان پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى دۆلەت بەلگىلىگەن كەسىپ دائىرىسى، مۇلازىمەت ئۆلچىمى بويىچە، مۇۋاپىق ھەق ئۆلچىمى ئارقىلىق جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى چېگراسى ئىچىدىكى بارلىق ئابۇنىچىلارنى داۋاملىق تەمىنلەيدىغان پوچتا مۇلازىمىتىنى كۆرسىتىدۇ.

3-ماددا پۇقرالارنىڭ خەۋەرلىشىش ئەركىنلىكى ۋە خەۋەرلىشىش مەخپىيىتىنى قانۇن قوغدايدۇ.
دۆلەت خەۋپسىزلىكى ئېھتىياجى ياكى جىنايى ئىشلار جىنايىتىنى سۈرۈشتۈرۈش ئېھتىياجى بىلەن، جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى، دۆلەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى ياكى تەپتىش ئورگىنى خەۋەرلىشىش ئىشلىرىنى قانۇندا بەلگىلەنگەن تەرتىپ بويىچە تەكشۈرگەندىن باشقا، ھەرقانداق تەشكىلات ياكى شەخسنىڭ پۇقرالارنىڭ خەۋەرلىشىش ئەركىنلىكى ۋە خەۋەرلىشىش مەخپىيىتىگە ھەرقانداق باھانە-سەۋەب بىلەن چېقىلىشىغا يول قويۇلمايدۇ.

قانۇندا ئايرىم بەلگىلەنگەنلىرىنى ھېسابقا ئالمىغاندا، ھەرقانداق تەشكىلات ياكى شەخسنىڭ پوچتا يوللانمىسىنى تەكشۈرۈشىگە، تۇتۇپ قېلىشىغا، پۇل پېرېۋوت قىلىشىغا يول قويۇلمايدۇ.

4-ماددا گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى پۈتۈن مەملىكەتنىڭ پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى ۋە پوچتا بازىرىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشقا مەسئۇل بولىدۇ.

ئۆلكىلىك، ئاپتونوم رايونلۇق، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلىك پوچتا باشقۇرۇش ئاپپاراتلىرى شۇ مەمۇرىي رايوننىڭ پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى ۋە پوچتا بازىرىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشقا مەسئۇل بولىدۇ.

گوۋۇيۈەننىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە تەسىس قىلىنغان ئۆلكە دەرىجىلىكتىن تۆۋەن پوچتا باشقۇرۇش ئاپپاراتلىرى ئۆز تەۋەلىكىدىكى پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى ۋە پوچتا بازىرىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشقا مەسئۇل بولىدۇ.

گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ۋە ئۆلكىلىك، ئاپتونوم رايونلۇق، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلىك پوچتا باشقۇرۇش ئاپپاراتى، شۇنىڭدەك ئۆلكە دەرىجىلىكتىن تۆۋەن پوچتا باشقۇرۇش ئاپپاراتى ( تۆۋەندە قىسقارتىلىپ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى دېيىلىدۇ ) پوچتا بازىرىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشنى يولغا قويۇشتا، ئاشكارا، ئادىل، ھەققانىي بولۇش ھەمدە رىقابەتكە ئىلھام بېرىش، تەرەققىياتنى ئىلگىرى سۈرۈش پىرىنسىپىغا ئەمەل قىلىشى كېرەك.

5-ماددا گوۋۇيۈەن بەلگىلىگەن دائىرىدىكى خەت-چەكنى يەتكۈزۈش كەسپىنى پوچتا كارخانىلىرى مەخسۇس باشقۇرىدۇ.

6-ماددا پوچتا كارخانىلىرى مۇلازىمەت سۈپىتىنى باشقۇرۇشنى كۈچەيتىپ، بىخەتەرلىك كاپالىتى تەدبىرلىرىنى مۇكەممەللەشتۈرۈپ، خېرىدارلارغا تېز، توغرا، بىخەتەر، قولايلىق مۇلازىمەت قىلىشى كېرەك.

7-ماددا پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى، جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى، دۆلەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى ۋە تاموژنا ئۆزئارا ماسلىشىپ، بىخەتەرلىكنى كاپالەتلەندۈرۈش مېخانىزمىنى بەرپا قىلىپ ۋە تاكامۇللاشتۇرۇپ، پوچتا ئالاقىسى ۋە ئۇچۇر بىخەتەرلىكىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشنى كۈچەيتىپ، پوچتا خەۋەرلىشىشى ۋە ئۇچۇر بىخەتەرلىكىگە ھەقىقىي كاپالەتلىك قىلىشى كېرەك.

2-باب پوچتا ئەسلىھەلىرى

8-ماددا پوچتا ئەسلىھەلىرىنىڭ جايلىشىشى ۋە قۇرۇلۇشى پوچتىنىڭ ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىگە كاپالەتلىك قىلىش ئېھتىياجىنى قاندۇرۇشى كېرەك.

يەرلىك ھەر دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى پوچتا ئەسلىھەلىرىنىڭ جايلىشىشى ۋە قۇرۇلۇشىنى شەھەر-يېزا يىرىك پىلانىغا كىرگۈزۈپ، پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىدىغان پوچتا ئەسلىھەلىرى قۇرۇلۇشىغا مەدەت بېرىپ، يېزىلاردىكى چەت-يىراق رايونلارنىڭ پوچتا ئەسلىھەلىرى قۇرۇلۇشىغا نۇقتىلىق مەدەت بېرىشى كېرەك.

شەھەر يېڭى رايونى، مۇستەقىل زاۋۇت-كان رايونى، تەرەققىيات رايونى، تۇرالغۇ رايونى قۇرۇش ياكى كونا شەھەر رايونىنى ئۆزگەرتىپ قۇرۇشتا، بىرلا ۋاقىتتا پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىدىغان يانداش پوچتا ئەسلىھەلىرىنى قۇرۇش كېرەك.

پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدىغان پوچتا ئەسلىھەلىرى قاتارلىقلاردىن تەركىب تاپقان پوچتا تورى دۆلەتنىڭ مۇھىم خەۋەرلىشىش ئۇل ئەسلىھەسىدۇر.

9-ماددا پوچتا ئەسلىھەلىرىنى دۆلەت بەلگىلىگەن ئۆلچەم بويىچە قۇرۇش كېرەك.

چوڭراق بېكەت-ۋوگزال، ئايرودۇرۇم، پورت، ئالىي مەكتەپ ۋە مېھمانخانىلار پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىدىغان پوچتا تىجارەت ئورنى تەسىس قىلىشى كېرەك.

پوچتا كارخانىلىرى پوچتا تىجارەت ئورنىنى قۇرۇش، ئەمەلدىن قالدۇرۇشتا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا ئالدىن يازما ئۇقتۇرۇشى كېرەك؛
پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىدىغان پوچتا تىجارەت ئورنىنى بىكار قىلىشتا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىنى ئېلىش ھەمدە ئېلان چىقىرىش كېرەك.

10-ماددا ئورگان، كارخانا، كەسپىي ئورۇنلار پوچتا يوللانمىسى قوبۇل قىلىدىغان ئورۇن تەسىس قىلىشى كېرەك.
يېزا رايونلىرىدا تەدرىجىي ھالدا كەنت پوچتا پونكىتى ياكى پوچتا يوللانمىسى قوبۇل قىلىدىغان باشقا ئورۇن تەسىس قىلىش كېرەك.

شەھەر-بازار ئاھالە بىناسى سېلىشتا، پوچتا يوللانمىسى قوبۇل قىلىدىغان خەت-چەك ساندۇقى قۇرۇش ھەمدە دۆلەت بەلگىلىگەن ئۆلچەم بويىچە تەكشۈرۈپ ئۆتكۈزۈۋېلىش كېرەك.
قۇرۇلۇش قىلدۇرغۇچى ئورۇن ئۇچۇر ساندۇقى قۇرۇشتا دۆلەت بەلگىلىگەن ئۆلچەم بويىچە ئىش كۆرمىسە، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى بەلگىلەنگەن مۆھلەتتە تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ؛
سۈرۈك ئۆتسىمۇ تۈزەتمىگەنلەرگە پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى باشقا ئورۇننى بەلگىلەپ خەت ساندۇقى سالىدۇ، كېرەكلىك خىراجەتنى شۇ ئاھالە بىناسىنى سالغۇچى ئورۇن ئۈستىگە ئالىدۇ.

11-ماددا پوچتا يوللانمىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش سورۇنىنى لايىھەلەش ۋە قۇرۇش دۆلەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى ۋە تاموژنىنىڭ قانۇن بويىچە مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلىش تەلىپىگە ئۇيغۇن بولۇشى كېرەك.

12-ماددا پوچتا تىجارەت سورۇنى ياكى پوچتا يوللانمىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئورنىنى ئالغاندا، شەھەر-يېزا يىرىك پىلانى مەسئۇل تارمىقى پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىنى كاپالەتلەندۈرۈش تەلىپىگە ئاساسەن، پوچتا تىجارەت ئورنى ياكى پوچتا يوللانمىسىنى بىر تەرەپ قىلىش سورۇنىنى قايتا تەسىس قىلىشنى مۇۋاپىق ئورۇنلاشتۇرۇشى كېرەك؛
مۇۋاپىق ئورۇنلاشتۇرۇش قىلىنىشتىن ئىلگىرى ئېلىشقا بولمايدۇ.

پوچتا تىجارەت ئورنى ياكى پوچتا يوللانمىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئورنى قايتا قۇرۇلۇشتىن بۇرۇن، پوچتا كارخانىلىرى تەدبىر قوللىنىپ، پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىنىڭ نورمال ئېلىپ بېرىلىشىغا كاپالەتلىك قىلىشى كېرەك.

13-ماددا پوچتا كارخانىلىرى ئۆزى قۇرغان پوچتا ئەسلىھەلىرىنى دائىملىق ئاسراپ، پوچتا ئەسلىھەلىرىنىڭ نورمال ئىشلىتىلىشىگە كاپالەتلىك قىلىشى كېرەك.

ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ پوچتا ئەسلىھەسىنى بۇزۇۋېتىشىگە ياكى پوچتا ئەسلىھەسىنىڭ نورمال ئىشلىتىلىشىگە تەسىر يەتكۈزۈشىگە يول قويۇلمايدۇ.

3-باب پوچتا مۇلازىمىتى

14-ماددا پوچتا كارخانىلىرى تۆۋەندىكى كەسىپلەر بىلەن شۇغۇللىنىدۇ :

( 1 ) پوچتا يوللانمىلىرىنى ئەۋەتىش؛

( 2 ) پوچتا پېرېۋوت، پوچتا پۇل ئامانىتى؛

( 3 ) پوچتا ماركىسى تارقىتىش، شۇنىڭدەك پوچتا ماركىسى توپلاش بۇيۇملىرىنى ياساش، سېتىش؛

( 4 ) دۆلەت ئىچىدىكى گېزىت-ژۇرنال، كىتاب قاتارلىق نەشر بۇيۇملىرىنى تارقىتىش؛

( 5 ) دۆلەت بەلگىلىگەن باشقا كەسىپلەر.

15-ماددا پوچتا كارخانىلىرى خەت-چەك، يەككە ھۆججەتنىڭ ئېغىرلىقى 5 مىڭ گىرامدىن ئاشمايدىغان باسما بۇيۇم، يەككە پوسۇلكىنىڭ ئېغىرلىقى 10 كىلوگىرامدىن ئاشمايدىغان پوسۇلكىنى ئەۋەتىش، شۇنىڭدەك پوچتا ئارقىلىق پۇل ئەۋەتىشتە پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىنى تەمىنلىشى كېرەك.

پوچتا كارخانىلىرى دۆلەتنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە مەخپىي خەۋەرلىشىش، دۆلەتنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە گېزىت-ژۇرنال تارقىتىش، شۇنىڭدەك مەجبۇرىيەت ئۆتىگۈچى ئەسكەرلەرنىڭ ئادەتتىكى خەت-چەكلىرى، ئەمالار ئوقۇشلۇقلىرى ۋە ئىنقىلابىي قۇربانلارنىڭ قالدۇق بۇيۇملىرىنى ھەقسىز يەتكۈزۈش قاتارلىق ئالاھىدە مۇلازىمەت كەسىپلىرىنى بېجىرىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىنى ئالماي تۇرۇپ، ئالدىنقى ئىككى تارماقتا بەلگىلەنگەن كەسىپلەرنى بېجىرىشنى توختاتسا ياكى بېجىرىشكە چەك قويسا بولمايدۇ؛
تاقابىل تۇرغىلى بولمايدىغان ئەھۋال ياكى باشقا ئالاھىدە سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن بېجىرىش ۋاقتىنچە توختىغان ياكى بېجىرىشكە چەك قويۇلغان بولسا، پوچتا كارخانىلىرى ۋاقتىدا ئېلان چىقىرىپ، مۇناسىپ قۇتقۇزۇش تەدبىرى قوللىنىشى ھەمدە پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا دوكلات قىلىشى كېرەك.

پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت ئۆلچىمىنى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى گوۋۇيۈەننىڭ ئالاقىدار تارماقلىرى بىلەن بىرلىكتە بېكىتىدۇ؛
پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتىنى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇشنىڭ كونكرېت چارىسىنى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى بېكىتىدۇ.

16-ماددا دۆلەت پوچتا كارخانىلىرىغا پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى، ئالاھىدە مۇلازىمىتى قىلىدۇ ھەمدە تولۇقلىما مەبلىغىنىڭ ئىشلىتىلىشىنى نازارەت قىلىشنى كۈچەيتىدۇ.

17-ماددا دۆلەت پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت فوندى تەسىس قىلىدۇ.
پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت فوندىنى ئېلىش، ئىشلىتىش ۋە نازارەت قىلىپ باشقۇرۇشنىڭ كونكرېت چارىسىنى گوۋۇيۈەننىڭ مالىيە تارمىقى گوۋۇيۈەننىڭ مۇناسىۋەتلىك تارماقلىرى بىلەن بىرلىكتە تۈزۈپ، گوۋۇيۈەنگە تەستىقلاتقاندىن كېيىن ئېلان قىلىپ يولغا قويىدۇ.

18-ماددا پوچتا كارخانىلىرىنىڭ پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت كەسپى بىلەن رىقابەتلىك كەسپىدە كەسىپكە ئايرىپ تىجارەت قىلىش كېرەك.

19-ماددا پوچتا كارخانىسىنىڭ شەھەردىكى ھەر ھەپتىلىك تىجارەت ۋاقتى ئالتە كۈندىن كەم بولماسلىقى، پوچتا يوللانمىسىنى كۈنىگە ئاز دېگەندە بىر قېتىم يەتكۈزۈشى كېرەك؛
يېزىلىق، بازارلىق خەلق ھۆكۈمىتى تۇرۇشلۇق جايدا ھەر ھەپتىدىكى تىجارەت ۋاقتى بەش كۈندىن كەم بولماسلىقى، پوچتا يوللانمىسىنى ھەر ھەپتىدە ئاز دېگەندە بەش قېتىم يەتكۈزۈشى كېرەك.

پوچتا كارخانىلىرىنىڭ قاتناش قولايسىز بولغان چەت-ياقا رايونلار ۋە يېزا، بازار قاتارلىق رايونلاردىكى ھەر ھەپتىدىكى تىجارەت ۋاقتى شۇنىڭدەك پوچتا يوللانمىسى يەتكۈزۈش قېتىم سانىنى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ئايرىم بەلگىلىسە بولىدۇ.

20-ماددا پوچتا كارخانىلىرى پوچتا يوللانمىلىرىنى ئەۋەتىشتە، گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى بەلگىلىگەن ئەۋەتىش ۋاقىت چېكى ۋە مۇلازىمەت قائىدىسىگە ئۇيغۇن كېلىشى كېرەك.

21-ماددا پوچتا كارخانىسى ئۆزىنىڭ تىجارەت سورۇنىدا مۇلازىمەت تۈرى، تىجارەت ۋاقتى، ھەق ئۆلچىمى، پوچتا يوللانمىسى ۋە پۇل پېرېۋوت قىلىشنى تەكشۈرۈش ھەمدە زىياننى تۆلەش چارىسى، شۇنىڭدەك ئابۇنىچىنىڭ ئۆزىنىڭ مۇلازىمەت سۈپىتىگە بولغان ئەرز قىلىش چارىسىنى ئېلان قىلىشى ياكى باشقا ئۇسۇللار بىلەن ئېلان قىلىشى كېرەك.

22-ماددا پوچتا كارخانىلىرى ئۆزى تەمىنلىگەن ئەندىزىلىك ماددىلارنى قوللىنىپ، ئىشلەتكۈچىلەر بىلەن بولغان ھوقۇق-مەجبۇرىيەتنى بېكىتمەكچى بولسا، بۇ ئەندىزىلىك ماددىلارغا «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ توختام قانۇنى»دىكى توختامدىكى ئەندىزىلىك ماددىلاردىكى بەلگىلىمىلەر تەتبىقلىنىدۇ.

23-ماددا ئابۇنىچىلار پوچتا يوللانمىسى ئەۋەتكەندە، تاپشۇرۇۋالغۇچىنىڭ ئىسىم-فامىلىسى، ئادرېسى ۋە پوچتا نومۇرىنى ئېنىق، توغرا تولدۇرۇشى كېرەك.
پوچتا كارخانىلىرى پوچتا تىجارەت ئورنىدا خېرىدارلارغا پوچتا نومۇرىنى سۈرۈشتۈرۈش مۇلازىمىتىنى ھەقسىز تەمىنلىشى كېرەك.

پوچتا نومۇرىنى پوچتا كارخانىسى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزگەن تۈزۈش قائىدىسىگە ئاساسەن تۈزىدۇ.
پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى پوچتا كودىنى تۈزۈش ۋە ئىشلىتىشنى قانۇن بويىچە نازارەت قىلىدۇ.

24-ماددا پوچتا كارخانىلىرى پوچتا يوللانمىسى قوبۇل قىلىش-ئەۋەتىشتە ۋە پوچتا يوللانمىسى ئىشلەتكۈچىلەر پوچتا يوللانمىسى ئەۋەتىشتە، قانۇن، مەمۇرىي نىزام، شۇنىڭدەك گوۋۇيۈەن ۋە گوۋۇيۈەننىڭ مۇناسىۋەتلىك تارمىقىنىڭ پوچتىدىن ئەۋەتىشنى مەنئى قىلىش ياكى يەتكۈزۈشكە چەك قويۇش توغرىسىدىكى بەلگىلىمىسىگە رىئايە قىلىشى كېرەك.

25-ماددا پوچتا كارخانىسى پوچتا يوللانمىلىرىنى قوبۇل قىلىش-ئەۋەتىش-تەكشۈرۈش تۈزۈمىنى قانۇن بويىچە ئورنىتىشى ھەمدە ئىجرا قىلىشى كېرەك.

ئابونت ئەۋەتكەن خەت-چەكلەرنى زۆرۈر تېپىلغاندا پوچتا كارخانىسى ئابونتتىن ئېچىپ كۆرۈشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ، لېكىن خەت-چەكنىڭ مەزمۇنىنى تەكشۈرسە بولمايدۇ.
خېرىدار ئېچىشنى رەت قىلسا، پوچتا كارخانىسى قوبۇل قىلمايدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى خەت-چەك سىرتىدىكى پوچتا يوللانمىلىرىنى تاپشۇرۇۋالغاندا، نەق مەيداندا كۆرۈشى كېرەك.
ئىشلەتكۈچىلەر تەكشۈرۈشنى رەت قىلسا، پوچتا كارخانىسى قوبۇل قىلمايدۇ، ئەۋەتىپ بەرمەيدۇ.

26-ماددا پوچتا كارخانىسى پوچتا يوللانمىسىنىڭ ئىچىگە ئەۋەتىش مەنئى قىلىنغان ياكى ئەۋەتىش چەكلەنگەن بۇيۇملار قىستۇرۇلۇپ قالغانلىقىنى بايقىسا، دۆلەتنىڭ ئالاقىدار بەلگىلىمىسى بويىچە بىر تەرەپ قىلىشى كېرەك.

چېگرادىن كىرىدىغان-چىقىدىغان پوچتا يوللانمىلىرىغا دۆلەت چېگرادىن كىرىش-چىقىشنى مەنئى قىلغان ياكى چېگرادىن كىرىش-چىقىشقا چەك قويغان بۇيۇملار قىستۇرۇلغان بولسا، تاموژنا قانۇن بويىچە بىر تەرەپ قىلىدۇ.

27-ماددا پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىدىغان پوچتا كارخانىسى توشۇشقا تاپشۇرغان پوچتا يوللانمىلىرىغا تۆمۈريول، تاشيول، سۇ يولى، ئاۋىياتسىيە يولى قاتارلىق تىرانسپورت كارخانىلىرى توشۇشنى ئالدىن ئورۇنلاشتۇرۇشى، ۋوگزال، پورت، ئايرودۇرۇم قاچىلاش-چۈشۈرۈش سورۇنى ۋە كىرىش-چىقىش يولى ئورۇنلاشتۇرۇشى كېرەك.

28-ماددا پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بار ئاپتوموبىل-پاراخوتلار پورتقا كىرگەندە-چىققاندا، كېچىكتىن ئۆتكەندە، ئالدىن ئۆتكۈزۈش كېرەك.

پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بار ئاپتوموبىللار پوچتا يوللانمىلىرىنى يەتكۈزگەندە، ھەقىقەتەن گۇڭئەن ئورگىنىنىڭ قاتناش باشقۇرۇش تارمىقى بېكىتكەن مېڭىش مەنئى قىلىنغان يول بۆلىكى ئارقىلىق ياكى ئاپتوموبىل توختىتىش مەنئى قىلىنغان جايدا توختىتىپ قويۇشقا توغرا كەلسە، گۇڭئەن ئورگىنى قاتناش باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ ماقۇللۇقىنى ئېلىپ، بىخەتەرلىككە كاپالەتلىك قىلىش ئالدىنقى شەرتىدە ئۆتسە ياكى توختاتسا بولىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بار ئاپتوموبىل-پاراخوتلاردىن پايدىلىنىپ پوچتا يوللانمىلىرىنى توشۇش-يەتكۈزۈشتىن باشقا تىجارەتلىك پائالىيەت بىلەن شۇغۇللانسا بولمايدۇ، باشقا ئورۇن ياكى شەخسلەرنىڭ پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بولغان ئاپتوموبىل-پاراخوتلارنى ئىشلىتىشىگە ئىجارىگە بېرىش قاتارلىق ئۇسۇللار بىلەن رۇخسەت قىلسا بولمايدۇ.

29-ماددا پوچتا يوللانمىسى دېڭىز تىرانسپورتىدىن ئۆتكەندە، ئورتاق دېڭىز زىيىنىنى تەڭ كۆتۈرۈشكە قاتناشمايدۇ.

30-ماددا تاموژنا «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ تاموژنا قانۇنى»دىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن، چېگرادىن كىرىدىغان-چىقىدىغان خەلقئارا پوچتا خالتىلىرى، پوچتا يوللانمىلىرى، يۈك ساندۇقلىرى ۋە خەلقئارا پوچتا يوللانمىلىرىنى نازارەت قىلىدۇ-باشقۇرىدۇ.

31-ماددا چېگرادىن كىرگۈزۈلىدىغان-چىقىرىلىدىغان پوچتا يوللانمىلىرىنى كارانتىن قىلىشنى چېگرادىن كىرگۈزۈش-چىقىرىلىدىغان تەكشۈرۈش-كارانتىن قىلىش ئاپپاراتى قانۇن بويىچە يولغا قويىدۇ.

32-ماددا پوچتا كارخانىسى پوچتا يوللانمىسىنى ئادرېس بويىچە يەتكۈزىدىغان، ئىشلەتكۈچى ئالىدىغان ياكى ئىشلەتكۈچى بىلەن كېڭىشىدىغان باشقا ئۇسۇللار بىلەن يەتكۈزىدۇ.

ئورگان، كارخانا، كەسپىي ئورۇن، ئولتۇراق رايوننى باشقۇرغۇچى ئورۇن قاتارلىقلار پوچتا كارخانىلىرىنىڭ پوچتا يوللانمىسىنى يەتكۈزۈشىگە قولايلىق يارىتىپ بېرىشى كېرەك.
ئورۇن مۇئامىلىدارلىرىنىڭ ئادرېسىنى ئۆزگەرتىشتە، پوچتا كارخانىسىغا ۋاقتىدا ئۇقتۇرۇش قىلىش كېرەك.

33-ماددا پوچتا كارخانىلىرى يەتكۈزۈپ بېرەلمەيدىغان پوچتا يوللانمىلىرىنى ئەۋەتكۈچىگە قايتۇرۇپ بېرىشى كېرەك.

يەتكۈزۈپ بەرگىلى بولمايدىغان ھەم قايتۇرغىلى بولمايدىغان خەت-چەكلەرنى پوچتا كارخانىلىرى قايتۇرغىلى بولمايدىغانلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن كۈندىن باشلاپ ئالتە ئايدىن ئارتۇق ۋاقىت ئىچىدە ھېچكىم تونۇۋالمىسا، پوچتا كارخانىلىرى پوچتا باشقۇرۇش تارماقلىرىنىڭ نازارىتىدە كۆيدۈرۈۋېتىدۇ.
يەتكۈزۈپ بەرگىلى بولمايدىغان ھەم قايتۇرغىلى بولمايدىغان باشقا پوچتا يوللانمىلىرى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە بىر تەرەپ قىلىنىدۇ؛
بۇنىڭ ئىچىدە يەتكۈزۈپ بەرگىلى بولمايدىغان ھەم قايتۇرغىلى بولمايدىغان چېگرادىن كىرگۈزۈلگەن خەلقئارا پوچتا يوللانمىلىرىنى تاموژنا «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ تاموژنا قانۇنى»دىكى بەلگىلىمە بويىچە بىر تەرەپ قىلىدۇ.

34-ماددا پوچتا ئارقىلىق پۇل پېرېۋوت قىلىنغان پۇل تاپشۇرۇۋالغۇچى پۇل پېرېۋوت ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 60 كۈن ئىچىدە، كۈچكە ئىگە كىملىككە ئاساسەن پوچتا كارخانىسىغا بېرىپ پۇل نەقلەشتۈرۈشى، پېرېۋوت قىلىشى كېرەك.

پۇل تاپشۇرۇۋالغۇچى مۇددەت ئۆتسىمۇ نەقلەشتۈرمىگەن پېرېۋوت پۇلىنى پوچتا كارخانىسى پۇل پېرېۋوت قىلغۇچىغا قايتۇرۇپ بېرىدۇ.
نەقلەشتۈرۈلگەن پۇل پېرېۋوت مۇددىتى توشقان كۈندىن باشلاپ بىر يىل ئىچىدە پۇل پېرېۋوت قىلغۇچىغا قايتۇرغىلى بولمىسا ياكى پۇل پېرېۋوت قىلغۇچى پېرېۋوت قايتۇرۇش ئۇقتۇرۇشىنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ بىر يىلغىچە ئالمىغان پېرېۋوت پۇلىنى پوچتا كارخانىسى دۆلەت خەزىنىسىگە تاپشۇرىدۇ.

35-ماددا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ باشقىلارنىڭ پوچتا يوللانمىلىرىنى ئۆز مەيلىچە ئېچىشىغا، تىقىۋېلىشىغا، بۇزۇۋېتىشىگە يول قويۇلمايدۇ.

قانۇندا ئايرىم بەلگىلەنگەنلىرىنى ھېسابقا ئالمىغاندا، پوچتا كارخانىلىرى ۋە ئۇلارنىڭ كەسىپكارلىرى خېرىدارنىڭ پوچتا مۇلازىمىتىنى ئىشلىتىش ئۇچۇرىنى ھەرقانداق ئورۇن ياكى شەخسكە ئاشكارىلاپ قويسا بولمايدۇ.

36-ماددا دۆلەت خەۋپسىزلىكى ئېھتىياجى ياكى جىنايى ئىشلار جىنايىتىنى سۈرۈشتۈرۈش ئېھتىياجى بىلەن، جامائەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى، دۆلەت خەۋپسىزلىكى ئورگىنى ياكى تەپتىش ئورگىنى ئالاقىدار پوچتا يوللانمىلىرىنى قانۇن بويىچە تەكشۈرسە، تۇتۇپ قالسا بولىدۇ ھەمدە پوچتا كارخانىلىرىدىن مۇناسىۋەتلىك خېرىدارلارنىڭ پوچتا مۇلازىمىتىنى ئىشلىتىش ئۇچۇرى بىلەن تەمىنلىشىنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.
پوچتا كارخانىلىرى ۋە مۇناسىۋەتلىك ئورۇنلار ماسلىشىشى ھەمدە مۇناسىۋەتلىك ئەھۋاللارنى مەخپىي تۇتۇشى كېرەك.

37-ماددا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ پوچتا يوللانمىسىدىن پايدىلىنىپ تۆۋەندىكى مەزمۇنلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بۇيۇملارنى ئەۋەتىشىگە يول قويۇلمايدۇ :

( 1 ) دۆلەت ھاكىمىيىتىنى ئاغدۇرۇشقا، سوتسىيالىستىك تۈزۈمنى ئاغدۇرۇشقا ياكى دۆلەتنى پارچىلاشقا، دۆلەتنىڭ بىرلىكىگە بۇزغۇنچىلىق قىلىشقا قۇترىتىپ، دۆلەت خەۋپسىزلىكىگە خەۋپ يەتكۈزگەنلەر؛

( 2 ) دۆلەت مەخپىيىتىنى ئاشكارىلاپ قويغانلار؛

( 3 ) پىتنە-ئىغۋا تارقىتىپ جەمئىيەت تەرتىپىنى قالايمىقانلاشتۇرغان، جەمئىيەت مۇقىملىقىغا بۇزغۇنچىلىق قىلغانلار؛

( 4 ) مىللىي ئۆچمەنلىك، مىللىي كەمسىتىشكە قۇترىتىپ، مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقىغا بۇزغۇنچىلىق قىلغانلار؛

（五）宣扬邪教或者迷信的；

( 6 ) شەھۋانىيلىق، قىمار، تېررورلۇق ئۇچۇرلىرىنى تارقاتقان ياكى جىنايەت ئۆتكۈزۈشكە قۇتراتقانلار؛

( 7 ) قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا مەنئى قىلىنغان باشقا مەزمۇنلار.

38-ماددا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ تۆۋەندىكى قىلمىشلارنى سادىر قىلىشىغا يول قويۇلمايدۇ :

( 1 ) پوچتا تىجارەت ئورنىنىڭ نورمال تەرتىپىنى قالايمىقانلاشتۇرۇش؛

( 2 ) پوچتا كارخانىسى كەسىپكارلىرىنىڭ پوچتا يوللانمىسىنى يەتكۈزۈشىگە توسقۇنلۇق قىلىش؛

( 3 ) پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بار ئاپتوموبىللارنى قانۇنسىز توسۇش، مەجبۇرىي بېسىۋېلىش، ئۇلارغا ئېسىلىۋېلىش؛

( 4 ) پوچتا كارخانىسى نامى ياكى پوچتا مەخسۇس بەلگىسىدىن پايدىلىنىۋېلىش؛

( 5 ) پوچتا مەخسۇس بۇيۇملىرىنى ئويدۇرۇپ چىقىرىش ياكى ساختا پوچتا مەخسۇس بۇيۇملىرىنى ئېلىپ-سېتىش.

تۆتىنچى باب پوچتا ھەققى

39-ماددا ھۆكۈمەت يېتەكچى باھاسى ياكى ھۆكۈمەت باھا بېكىتىدىغان پوچتا كەسپى دائىرىسىدە مەركىزىي ھۆكۈمەت باھا بېكىتىش مۇندەرىجىسى ئاساس قىلىنىدۇ، كونكرېت ھەق ئۆلچىمىنى گوۋۇيۈەننىڭ باھا مەسئۇل تارمىقى گوۋۇيۈەننىڭ مالىيە تارمىقى، گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى بىلەن بىرلىكتە بېكىتىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرىنىڭ باشقا كەسىپ ھەققىدە بازار تەڭشەش باھاسى يولغا قويۇلىدۇ، ھەق ئۆلچىمىنى پوچتا كارخانىلىرى ئۆز ئالدىغا بېكىتىدۇ.

40-ماددا گوۋۇيۈەننىڭ مۇناسىۋەتلىك تارمىقى پوچتا كەسپى ھەققى ئۆلچىمىنى تۈزۈشتە، پوچتا كارخانىلىرى، ئىشلەتكۈچىلەر ۋە باشقا مۇناسىۋەتلىك تەرەپلەرنىڭ پىكرىنى ئاڭلىشى كېرەك.

پوچتا كارخانىلىرى گوۋۇيۈەننىڭ باھا مەسئۇل تارمىقى، گوۋۇيۈەننىڭ مالىيە تارمىقى ۋە گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەلىپىگە ئاساسەن، توغرا، مۇكەممەل كەسىپ تەننەرخى سانلىق مەلۇماتلىرى ۋە باشقا مۇناسىۋەتلىك ماتېرىياللار بىلەن تەمىنلىشى كېرەك.

41-ماددا پوچتا يوللانمىسى ھەققىنى تاپشۇرۇش پوچتا مەبلىغىدىكى ئىسپات، پوچتا مەبلىغىدىكى تۆلەنگەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان تامغا ۋە ئالاقىدار كەسىپ تالونى قاتارلىقلار ئارقىلىق ئىپادىلىنىدۇ.

پوچتا ھەققى ئىسپاتى پوچتا ماركىسى، پوچتا ھەققى بەلگىسى، پوچتا ھەققى كونۋېرتى، پوچتا ھەققى ئاتكرىتكىسى، پوچتا ھەققى پوچتا پۈتۈكى، پوچتا ھەققى ئىناۋەت كارتىسى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئويدۇرۇپ چىقىشىغا ياكى ساختا پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئېلىپ-سېتىشىغا، پوچتا ماركىسى ۋە پوچتا ھەققى نۇسخىسىنى ئۆز مەيلىچە تەقلىد قىلىپ بېسىشىغا يول قويۇلمايدۇ.

42-ماددا ئادەتتىكى پوچتا ماركىسىنىڭ تارقىتىلىش مىقدارىنى پوچتا كارخانىلىرى بازار ئېھتىياجىغا قاراپ بېكىتىپ، گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ ئەنگە ئالدۇرۇشىغا يوللايدۇ؛
خاتىرە پوچتا ماركىسى ۋە ئالاھىدە پوچتا ماركىسى تارقىتىش پىلانىنى پوچتا كارخانىلىرى بازار ئېھتىياجىغا ئاساسەن ئوتتۇرىغا قويۇپ، گوۋۇيۈەن پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەكشۈرۈپ بېكىتىشىگە يوللايدۇ.
گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى خاتىرە پوچتا ماركىسىنىڭ تېمىسى ۋە نۇسخىسىنى تەكشۈرۈشكە مەسئۇل بولىدۇ.

پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى پوچتا ماركىسىنى بېسىش، سېتىشنى قانۇن بويىچە نازارەت قىلىدۇ.

43-ماددا پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ساتقاندىن كېيىن، پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئىلكىدە تۇتقۇچى پوچتا كارخانىسىدىن نەق پۇل ئالماشتۇرۇشنى تەلەپ قىلسا بولمايدۇ.

پوچتا ماتېرىيالى ئىسپاتىنى ئىشلىتىشنى توختىتىشتا، گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىنى ئېلىش ھەمدە ئىشلىتىشنى توختىتىشتىن 90 كۈن بۇرۇن ئېلان چىقىرىش، سېتىشنى توختىتىش كېرەك.
پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئىلكىدە تۇتقۇچى ئېلان قىلىنغان كۈندىن باشلاپ 1 يىل ئىچىدە پوچتا كارخانىسىغا تەڭ قىممەتتىكى پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئالماشتۇرۇپ بەرسە بولىدۇ.

44-ماددا تۆۋەندىكى پوچتا مەبلىغى ئىسپاتىنى ئىشلىتىشكە بولمايدۇ :

( 1 ) گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقى بىلەن ئىشلىتىشنى توختاتقانلار؛

( 2 ) چەك بېسىپ كۈچتىن قالدۇرۇش ياكى چىقىرىۋېتىش؛

( 3 ) كىرلىشىپ كەتكەن، كەمتۈك بولۇپ قالغان ياكى رەڭگى ئۆڭۈپ كەتكەن، رەڭگى ئۆزگىرىپ كەتكەنلەرنى پەرق ئەتكىلى بولمىسا.

پوچتا مەبلىغىدىكى كونۋېرت، پوچتا مەبلىغىدىكى ئاتكرىتكا، پوچتا مەبلىغىتىكى پوچتا پۈتۈكى، پوچتا مەبلىغىسىدىكى خەت كارتىسىدىن كېسىۋېلىنغان پوچتا مەبلىغىدىكى نۇسخىلارنى پوچتا مەبلىغىدىكى ئىسپات قىلىپ ئىشلىتىشكە بولمايدۇ.

5-باب زىياننى تۆلەش

45-ماددا پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت كەسپى دائىرىسىدىكى پوچتا يوللانمىسى ۋە پۇل پېرېۋوت قىلىشتىكى زىياننى تۆلەش مۇشۇ بابتىكى بەلگىلىمە بويىچە بولىدۇ.

پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت كەسپى دائىرىسىدىن باشقا پوچتا يوللانمىلىرىدىكى زىياننى تۆلەش ھەق تەلەپ قانۇنلىرىدىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە بولىدۇ.

پوچتا يوللانمىسىنىڭ زىيىنى پوچتا يوللانمىسىنىڭ يىتۈپ كېتىشى، بۇزۇلۇشى ياكى ئىچكى نۇسخىسىنىڭ قىسقا، ئاز بولۇشىنى كۆرسىتىدۇ.

46-ماددا پوچتا كارخانىسى ئادەتتىكى پوچتا يوللانمىلىرىنىڭ زىيىنىنى تۆلەش جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالمايدۇ.
لېكىن، پوچتا كارخانىلىرىدىن قەستەنلىك ياكى زور سەۋەنلىك بىلەن ئادەتتىكى پوچتا يوللانمىلىرىنى زىيانغا ئۇچراتقانلىرى بۇنىڭ سىرتىدا.

47-ماددا پوچتا كارخانىلىرى پوچتا يوللانمىسىغا بېرىلگەن زىياننى تۆۋەندىكى بەلگىلىمە بويىچە تۆلەيدۇ :

( 1 ) كاپالەتلىك باھالىق بېرىم پوچتا يوللانمىسى يىتىپ كەتكەن ياكى پۈتۈنلەي بۇزۇلغان بولسا، كاپالەتلىك سومما بويىچە تۆلىنىدۇ؛
پوچتا يوللانمىسىنىڭ بىر قىسمى بۇزۇلغان ياكى ئىچىدىكى پارچىسى قىسقا، ئاز بولغان بولسا، كاپالەتلىك سومما بىلەن پوچتا يوللانمىسىنىڭ بارلىق قىممىتىنىڭ نىسبىتى بويىچە پوچتا يوللانمىسىنىڭ ئەمەلىي زىيىنى تۆلەپ بېرىلىدۇ.

( 2 ) كاپالەتلىك باھادا بېرىلمىگەن پوچتا يوللانمىسى يىتۈپ كەتكەن، بۇزۇلغان ياكى ئىچىدىكى پارچىسى ئاز بولسا، ئەمەلىي زىيان بويىچە تۆلىنىدۇ، لېكىن ئەڭ يۇقىرى تۆلەم سوممىسى ئالغان ھەقنىڭ ئۈچ ھەسسىسىدىن ئېشىپ كەتمەيدۇ؛
زاكاز قىلىنغان خەت-چەك يىتىپ كەتكەن، بۇزۇلغان بولسا، ئالغان ھەقنىڭ ئۈچ ھەسسىسى بويىچە تۆلەم بېرىلىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى تىجارەت سورۇنىدىكى ئۇقتۇرۇشتا خېرىدارغا بېرىدىغان ھۆججەت، تالونغا خېرىدارلارنىڭ دىققىتىنى تارتىش ئۇسۇلىدا ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمىنى ئېنىق يېزىشى كېرەك.

پوچتا كارخانىسى قەستەنلىك ياكى زور سەۋەنلىك بىلەن پوچتا يوللانمىسىغا زىيان سالغان ياكى ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلمىغان بولسا، مۇشۇ ماددىنىڭ 1-تارمىقىدىكى بەلگىلىمىنى قوللىنىپ تۆلەم جاۋابكارلىقىنى چەكلەش ھوقۇقى يوق.

48-ماددا تۆۋەندىكى سەۋەبلەرنىڭ بىرى سەۋەبىدىن كېلىپ چىققان يوللانمىغا زىيان يەتسە، پوچتا كارخانىسى تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالمايدۇ :

( 1 ) تاقابىل تۇرغىلى بولمايدىغان كۈچ، لېكىن تاقابىل تۇرغىلى بولمايدىغان ئەھۋال تۈپەيلىدىن كاپالەتلىك باھادا پوچتا يوللانمىسىغا بېرىلگەن زىيان بۇنىڭ سىرتىدا؛

( 2 ) ئەۋەتىلگەن بۇيۇمنىڭ ئۆزىنىڭ تەبىئىي خۇسۇسىيىتى ياكى مۇۋاپىق ئۇپرىشى؛

( 3 ) ئەۋەتكۈچى ۋە تاپشۇرۇۋالغۇچىنىڭ خاتالىقى.

49-ماددا ئابۇنىچى پوچتا يوللانمىسىغا ئەۋەتكەندىن كېيىن، دۆلەت ئىچىدىكى پوچتا يوللانمىسى ئەۋەتىلگەن كۈندىن باشلاپ 1 يىل ئىچىدە ھۆججەتنى ئېلىپ پوچتا كارخانىسىدىن سۈرۈشتۈرسە بولىدۇ، خەلقئارا پوچتا يوللانمىسىنى ئەۋەتكەن كۈندىن باشلاپ 180 كۈن ئىچىدە ھۆججەتنى ئېلىپ قاتناش كارخانىسىدىن سۈرۈشتۈرسا بولىدۇ.

خەلقئارا پوچتا يوللانمىسىنى سۈرۈشتۈرۈش ياكى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى بەلگىلىگەن چەت، يىراق رايونلارنىڭ پوچتا يوللانمىسىنى سۈرۈشتۈرۈشتە، پوچتا كارخانىسى ئابۇنىچى سۈرۈشتۈرگەن كۈندىن باشلاپ 60 كۈن ئىچىدە سۈرۈشتۈرۈش نەتىجىسىنى ئابۇنىچىغا ئۇقتۇرۇشى كېرەك؛
باشقا پوچتا يوللانمىلىرىنى سۈرۈشتۈرمەكچى بولسا، پوچتا كارخانىسى ئابۇنىچى سۈرۈشتۈرگەن كۈندىن باشلاپ 30 كۈن ئىچىدە سۈرۈشتۈرۈش نەتىجىسىنى ئابۇنىچىغا ئۇقتۇرۇشى كېرەك.
تەكشۈرۈش مۇددىتى توشۇپ پوچتا يوللانمىسى تەكشۈرۈلمىسە، پوچتا كارخانىسى مۇشۇ قانۇننىڭ 47-ماددىسىدىكى بەلگىلىمە بويىچە تۆلەم بېرىشى كېرەك.

ئابۇنىچى مۇشۇ ماددىنىڭ 1-تارمىقىدا بەلگىلەنگەن سۈرۈشتۈرۈش مۇددىتى ئىچىدە پوچتا كارخانىسىدىن سۈرۈشتۈرمىسە ھەم تۆلەم تەلىپىنى ئوتتۇرىغا قويمىسا، پوچتا كارخانىسى تۆلەم جاۋابكارلىقىدىن خالاس بولىدۇ.

50-ماددا پوچتا ئارقىلىق پۇل پېرېۋوت قىلىنغان پۇل پېرېۋوت قىلغۇچى پۇل پېرېۋوت قىلىنغان كۈندىن باشلاپ بىر يىل ئىچىدە، ھۆججەتنى ئېلىپ پوچتا كارخانىسىدىن سۈرۈشتۈرسە بولىدۇ.
پوچتا كارخانىسى ئابۇنىچى سۈرۈشتۈرگەن كۈندىن باشلاپ 20 كۈن ئىچىدە تەكشۈرۈش نەتىجىسىنى پۇل پېرېۋوت قىلغۇچىغا ئۇقتۇرۇشى كېرەك.
تەكشۈرۈش مۇددىتى توشسىمۇ، پېرېۋوت پۇلى تەكشۈرۈلمىسە، پوچتا كارخانىسى پۇل پېرېۋوت قىلغۇچىغا پۇل پېرېۋوت قىلىش ۋە پۇل پېرېۋوت قىلىش ھەققىنى قايتۇرۇپ بېرىشى كېرەك.

ئالتىنچى باب تېز يەتكۈزۈش كەسپى

51-ماددا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىشتا، مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمە بويىچە تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازىتىگە ئېرىشىش كېرەك؛
ئىجازەت ئالماي تۇرۇپ، ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىشىغا يول قويۇلمايدۇ.

چەت ئەل سودىگەرلىرى خەت-چەكلەرنىڭ دۆلەت ئىچىدىكى تېز يەتكۈزۈش كەسپىگە مەبلەغ سالسا بولمايدۇ.

دۆلەت ئىچىدىكى تېز يەتكۈزۈش كەسپى قوبۇل قىلىش-ئەۋەتىشتىن يەتكۈزۈشكىچە بولغان پۈتۈن جەرياننىڭ ھەممىسى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى چېگراسى ئىچىدە يۈزبېرىدىغان تېز يەتكۈزۈش كەسپىنى كۆرسىتىدۇ.

52-ماددا تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازىتىنى ئىلتىماس قىلىشتا، تۆۋەندىكى شەرتلەرنى ھازىرلاش كېرەك :

( 1 ) كارخانا تىپىدىكى قانۇنىي ئىگە شەرتىگە ئۇيغۇن بولۇش؛

( 2 ) ئۆلكە، ئاپتونوم رايون، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەر دائىرىسىدە تىجارەت قىلىدىغانلارنىڭ رويخەتكە ئېلىنغان مەبلىغى خەلق پۇلىدىن 500 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن بولمايدۇ، ئۆلكە، ئاپتونوم رايوننىڭ، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرنىڭ ھالقىپ تىجارەت قىلىدىغانلىرىنىڭ رويخەتكە ئېلىنغان كاپىتالى خەلق پۇلىدىن 1 مىليون يۈەندىن ئاز بولمايدۇ، خەلقئارا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغانلارنىڭ رويخەتكە ئېلىنغان كاپىتالى 2 مىليون يۈەندىن تۆۋەن بولمايدۇ؛

( 3 ) تىجارەت قىلىشنى ئىلتىماس قىلغان رايون دائىرىسىگە ماس كېلىدىغان مۇلازىمەت ئىقتىدارى بولۇش؛

( 4 ) قاتتىق مۇلازىمەت سۈپىتىنى باشقۇرۇش تۈزۈمى ۋە مۇكەممەل كەسپىي مەشغۇلات ئۆلچىمى بولۇش؛

( 5 ) مۇكەممەل بولغان بىخەتەرلىك كاپالىتى تۈزۈمى ۋە تەدبىرى بولۇش؛

( 6 ) قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردا بەلگىلەنگەن باشقا شەرتلەر.

53-ماددا تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازىتىنى ئىلتىماس قىلىپ، ئۆلكە، ئاپتونوم رايون، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەر دائىرىسىدە تىجارەت قىلىدىغانلار شۇ جايدىكى ئۆلكىلىك، ئاپتونوم رايونلۇق، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلىك پوچتا باشقۇرۇش ئاپپاراتىغا ئىلتىماس سۇنۇشى، ئۆلكە، خەلق رايونى، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھىرى ھالقىپ ياكى خەلقئارا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغانلار گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا ئىلتىماس سۇنۇشى كېرەك؛
ئىلتىماس قىلغاندا ئىلتىماسنامە ۋە مۇناسىۋەتلىك ئىلتىماس ماتېرىياللىرىنى تاپشۇرۇش كېرەك.

ئىلتىماسنى قوبۇل قىلغان پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ئىلتىماسنى قوبۇل قىلغان كۈندىن باشلاپ 45 كۈن ئىچىدە تەكشۈرۈپ، تەستىقلاش ياكى تەستىقلىماسلىق توغرىسىدا قارار چىقىرىشى كېرەك.
تەستىقلانغانلىرىغا تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسى بېرىلىدۇ؛
تەستىقلانمىسا، ئىلتىماس قىلغۇچىغا يازما ئۇقتۇرۇش قىلىنىدۇ ھەمدە سەۋەبى ئىزاھلىنىدۇ.

پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازىتى ئىلتىماسىنى تەكشۈرۈشتە، دۆلەت خەۋپسىزلىكى قاتارلىق ئامىللارنى ئويلىشىشى ھەمدە ئالاقىدار تارماقلاردىن پىكىر ئېلىشى كېرەك.

ئىلتىماس قىلغۇچى تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىگە ئاساسەن سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارمىقىغا قانۇن بويىچە تىزىملاتقاندىن كېيىن، ئاندىن تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارىتى قىلسا بولىدۇ.

54-ماددا پوچتا كارخانىسىدىن باشقا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان كارخانىلار ( تۆۋەندە تېز يەتكۈزۈش كارخانىسى دېيىلىدۇ ) تارماق ئاپپارات تەسىس قىلغان ياكى قوشۇلغان، ئايرىلغان بولسا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا ئەنگە ئالدۇرۇشى كېرەك.

55-ماددا تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى پوچتا كارخانىلىرى مەخسۇس تىجارەت قىلىدىغان خەت-چەكلەرنى يەتكۈزۈپ بېرىش كەسپى بىلەن شۇغۇللانسا، دۆلەت ئورگىنىنىڭ ھۆججىتىنى يەتكۈزۈپ بەرسە بولمايدۇ.

56-ماددا تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى پوچتا كارخانىلىرىنىڭ مەخسۇس تىجارەت كەسپى دائىرىسىدىن باشقا خەت-چەك تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىشتا، خەت-چەك پېچىتىنىڭ كۆزگە چېلىقىدىغان يېرىگە خەت-چەك خەت-چەكلىرىنىڭ خەت-چەكلىرىنى ئەسكەرتىپ قويۇشى كېرەك.

تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى خەت-چەكلەرنى ئوراپ قاچىلىغاندىن كېيىن پوسۇلكا سۈپىتىدە ئەۋەتسە بولمايدۇ.

57-ماددا خەلقئارا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىشتا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ۋە مۇناسىۋەتلىك تارماقنىڭ قانۇن بويىچە نازارەت قىلىپ باشقۇرۇشىنى قوبۇل قىلىش كېرەك.
پوچتا باشقۇرۇش تارماقلىرى ۋە ئالاقىدار تارماقلار خەلقئارا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان كارخانىلاردىن تاموژنىغا مەلۇم قىلىش سانلىق مەلۇماتى بىلەن تەمىنلەشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.

58-ماددا تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارىتىنى توختاتسا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا يازما ئۇقتۇرۇپ، تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى تاپشۇرۇشى ھەمدە تېخى يەتكۈزۈلمىگەن تېز يوللانمىلارنى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە مۇۋاپىق بىر تەرەپ قىلىشى كېرەك.

59-ماددا مۇشۇ قانۇننىڭ 6-، 21-، 22-، 24-، 25-، 26-ماددىسىنىڭ 1-تارمىقى، 35-ماددىسىنىڭ 2-تارمىقى، 36-ماددىسىدىكى پوچتا كارخانىسى ۋە ئۇنىڭ كەسىپكارلىرى توغرىسىدىكى بەلگىلىمە تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى ۋە ئۇنىڭ كەسىپكارلىرىغا تەتبىقلىنىدۇ؛
11-ماددا پوچتا يوللانمىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئورنى توغرىسىدىكى بەلگىلىمە تېز يوللانمىلارنى بىر تەرەپ قىلىش ئورنىغا تەتبىقلىنىدۇ؛
3-ماددا 2-تارمىقى، 26-ماددىسىنىڭ 2-تارمىقى ۋە 35-ماددىسىنىڭ 1-تارمىقى، 36-ماددىسى، 37-ماددىسىدىكى پوچتا يوللانمىسى توغرىسىدىكى بەلگىلىمىلەر تېز يوللانمىلارغا تەتبىقلىنىدۇ؛
45-ماددا 2-تارمىقىدىكى پوچتا يوللانمىسى زىيىنىنى تۆلەش توغرىسىدىكى بەلگىلىمە تېز يوللانمىنىڭ زىيىنىنى تۆلەشكە تەتبىقلىنىدۇ.

60-ماددا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان كارخانىلار قانۇن بويىچە قۇرغان ساھە جەمئىيىتى قانۇن، مەمۇرىي نىزام ۋە ئۇنىڭ نىزامنامىسىدىكى بەلگىلىمىلەر بويىچە، تېز يەتكۈزۈش ساھە قائىدىسىنى تۈزۈپ، ساھە تەلەپچانلىقىنى كۈچەيتىپ، كارخانىلارغا ئۇچۇر، تەربىيەلەش قاتارلىق جەھەتلەردە مۇلازىمەت قىلىپ، تېز يەتكۈزۈش كەسپىنىڭ ساغلام تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.

تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان كارخانىلار كەسىپكارلىرىغا قانۇنچىلىق تەربىيەسى، كەسپىي ئەخلاق تەربىيەسى ۋە كەسپىي ماھارەت تەربىيەسىنى كۈچەيتىشى كېرەك.

7-باب نازارەت قىلىش-تەكشۈرۈش

61-ماددا پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇش مەسئۇلىيىتىنى قانۇن بويىچە ئادا قىلىپ، تۆۋەندىكى نازارەت قىلىش-تەكشۈرۈش تەدبىرلىرىنى قوللانسا بولىدۇ :

( 1 ) پوچتا كارخانىسى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىسىغا ياكى مۇشۇ قانۇنغا خىلاپ ھەرىكەت يۈزبەردى دەپ گۇمان قىلىنغان باشقا سورۇنغا كىرىپ نەق مەيداندا تەكشۈرۈش؛

( 2 ) مۇناسىۋەتلىك ئورۇن ۋە شەخستىن ئەھۋال ئىگىلەش؛

( 3 ) مۇناسىۋەتلىك ھۆججەت، ماتېرىيال، ئىسپاتلارنى كۆرۈپ چىقىش، كۆپەيتىش؛

( 4 ) پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى مەسئۇلىنىڭ تەستىقلىشى بىلەن، مۇشۇ قانۇنغا خىلاپ پائالىيەتلەرگە مۇناسىۋەتلىك سورۇنلارنى پېچەتلەش، مۇشۇ قانۇنغا خىلاپلىق قىلىشقا ئىشلىتىلىدىغان توشۇش قورالى، شۇنىڭدەك مۇناسىۋەتلىك بۇيۇملارنى تۇتۇپ قېلىش، خەت-چەكتىن باشقا، پوچتىدىن ئەۋەتىش مەنئى قىلىنغان ياكى يەتكۈزۈشكە چەك قويۇلغان بۇيۇملارنى قىستۇرۇپ ئېلىۋالغان پوچتا يوللانمىسى، تېز يوللانمىلارنى ئېچىپ تەكشۈرۈش.

62-ماددا پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى نازارەت قىلىش-باشقۇرۇش مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلىش ئېھتىياجىغا ئاساسەن، پوچتا كارخانىلىرى ۋە تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىدىن ئالاقىدار تىجارەت ئەھۋالىنى دوكلات قىلىشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ.

63-ماددا پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى نازارەت قىلىپ تەكشۈرگەندە، نازارەت قىلغۇچى-تەكشۈرگۈچى ئىككى كىشىدىن كەم بولسا بولمايدۇ ھەمدە قانۇن ئىجرا قىلىش كىنىشكىسىنى كۆرسىتىشى كېرەك.
پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ قانۇن بويىچە ئېلىپ بارغان نازارەتچىلىكى، تەكشۈرۈشىگە مۇناسىۋەتلىك ئورۇن ۋە شەخسلەر ماسلىشىشى كېرەك، رەت قىلىشقا، توسقۇنلۇق قىلىشقا بولمايدۇ.

64-ماددا پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى خادىملىرىنىڭ نازارەت قىلىش، تەكشۈرۈش جەريانىدا بىلىپ قالغان سودا مەخپىيىتىنى ساقلاش مەجبۇرىيىتى بار.

65-ماددا پوچتا كارخانىلىرى ۋە تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى ئابۇنىچىلارنىڭ مۇلازىمەت سۈپىتىگە بولغان باشقىچە پىكرىنى ۋاقتىدا، مۇۋاپىق بىر تەرەپ قىلىشى كېرەك.
ئابونت بىر تەرەپ قىلىش نەتىجىسىدىن رازى بولمىسا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا ئەرز قىلسا بولىدۇ، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ۋاقتىدا قانۇن بويىچە بىر تەرەپ قىلىشى ھەمدە ئەرزنى تاپشۇرۇۋالغان كۈندىن باشلاپ 30 كۈن ئىچىدە جاۋاب بېرىشى كېرەك.

66-ماددا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخس مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە خىلاپ قىلمىشلارنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا پاش قىلىشقا ھوقۇقلۇق.
پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى پاش قىلىشنى تاپشۇرۇۋالغاندىن كېيىن، ۋاقتىدا قانۇن بويىچە بىر تەرەپ قىلىشى كېرەك.

8-باب قانۇن جاۋابكارلىقى

67-ماددا پوچتا كارخانىلىرى پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلىگەن پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى ئۆلچىمىگە ئۇيغۇن كەلمىگەنلىرىنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، 10 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ؛
قىلمىشى ئېغىرلىرىغا 10 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 50 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويۇلىدۇ؛
بىۋاسىتە جاۋابكار مەسئۇل خادىمغا ۋە باشقا بىۋاسىتە جاۋابكارلارغا چارە كۆرۈلىدۇ.

68-ماددا پوچتا كارخانىلىرىدىن پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ تەستىقىنى ئالماي تۇرۇپ، پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمەت كەسپى ۋە ئالاھىدە مۇلازىمەت كەسپىنى بېجىرىشنى توختاتقان ياكى بېجىرىشكە چەك قويغانلىرىنى ياكى پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىدىغان پوچتا تىجارەت ئورنىنى بىكار قىلغانلىرىنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، 20 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ؛
قىلمىشى ئېغىرلىرىغا 20 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 100 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويۇلىدۇ؛
بىۋاسىتە جاۋابكار مەسئۇل خادىمغا ۋە باشقا بىۋاسىتە جاۋابكارلارغا چارە كۆرۈلىدۇ.

69-ماددا پوچتا كارخانىلىرى پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بار ئاپتوموبىل-پاراخوتلاردىن پايدىلىنىپ پوچتا يوللانمىلىرىنى يەتكۈزۈش-يەتكۈزۈشتىن باشقا تىجارەت خاراكتېرلىك پائالىيەت بىلەن شۇغۇللانغان ياكى ئىجارىگە بېرىش قاتارلىق ئۇسۇللار ئارقىلىق باشقا ئورۇن ياكى شەخسلەرنىڭ پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بولغان ئاپتوموبىل-پاراخوتلارنى ئىشلىتىشىگە رۇخسەت قىلغان بولسا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ، قوشۇمچە 20 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ؛
قىلمىشى ئېغىرلىرىغا قوشۇمچە 20 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 100 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويۇلىدۇ؛
بىۋاسىتە جاۋابكار مەسئۇل خادىمغا ۋە باشقا بىۋاسىتە جاۋابكارلارغا چارە كۆرۈلىدۇ.

پوچتا كارخانىسى كەسىپكارلىرىدىن پوچتا مەخسۇس بەلگىسى بار ئاپتوموبىل-كېمىلەردىن پايدىلىنىپ پوچتا يوللانمىلىرىنى توشۇش-يەتكۈزۈشتىن باشقا پائالىيەت بىلەن شۇغۇللانغانلىرىنى پوچتا كارخانىسى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، چارە كۆرىدۇ.

70-ماددا پوچتا كارخانىسى كەسىپكارلىرىدىن پوچتا يوللانمىسىنى يەتكۈزۈشنى قەستەن كېچىكتۈرگەنلىرىگە پوچتا كارخانىسى چارە كۆرىدۇ.

71-ماددا باشقىلارنىڭ پوچتا يوللانمىسى، تېز يوللانمىسىنى ئۆزىنىڭ قىلىۋېلىپ، ئۆز ئالدىغا ئېچىپ، تىقىۋالغان، بۇزۇۋەتكەن ياكى قانۇنسىز تەكشۈرگەنلەرمۇ جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلەرگە قانۇن بويىچە ئامانلىق باشقۇرۇش جازاسى بېرىلىدۇ.

72-ماددا تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازىتىگە ئېرىشمەي تۇرۇپ، تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللانغان ياكى پوچتا كارخانىسىدىن باشقا ئورۇن ياكى شەخسلەر تىجارەت قىلىدىغان، پوچتا كارخانىسى مەخسۇس تىجارەت قىلىدىغان خەت-چەك يەتكۈزۈش كەسپى ياكى دۆلەت ئورگىنىنىڭ ھۆججىتىنى ئەۋەتكەن بولسا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ياكى سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ،
قوشۇمچە 50 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 100 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ؛
قىلمىشى ئېغىرلىرىغا قوشۇمچە 100 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 200 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويۇلىدۇ؛
تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىغا قارىتا، يەنە تىجارەتنى توختىتىپ تەرتىپكە سېلىشقا، ھەتتا ئۇنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى بىكار قىلىشقا بۇيرۇسا بولىدۇ.

مۇشۇ قانۇننىڭ 51-ماددىسىنىڭ 2-تارمىقىدىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ، خەت-چەك تىجارىتى بىلەن شۇغۇللانغانلارغا ئالدىنقى تارماقتىكى بەلگىلىمە بويىچە جازا بېرىلىدۇ.

73-ماددا تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىدىن تۆۋەندىكى قىلمىشلارنىڭ بىرىنى سادىر قىلغانلىرىنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، 10 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويسا بولىدۇ؛
قىلمىشى ئېغىرلىرىغا 10 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 50 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويۇلىدۇ ھەمدە ئىشنى توختىتىپ تەرتىپكە سېلىشقا بۇيرۇلسا بولىدۇ :

( 1 ) تارماق ئاپپارات تەسىس قىلغان، قوشۇۋەتكەن، ئايرىۋەتكەن، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا ئەنگە ئالدۇرمىغانلار؛

( 2 ) خەت-چەك پېچىتىنىڭ كۆزگە چېلىقىدىغان يېرىگە خەت-چەك خەت-چەكلىرىنى ئەسكەرتىپ قويمىغانلار؛

( 3 ) خەت-چەكلەر ئوراپ قاچىلانغاندىن كېيىن پوسۇلكا سۈپىتىدە ئەۋەتىلىدىغانلار؛

( 4 ) تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارىتىنى توختىتىپ، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا يازما ئۇقتۇرمىغان ھەمدە تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى تاپشۇرمىغان ياكى تېخى يەتكۈزۈلمىگەن تېز يوللانمىنى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ بەلگىلىمىسى بويىچە مۇۋاپىق بىر تەرەپ قىلمىغانلار.

74-ماددا پوچتا كارخانىلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى كەسىپ ھەققى ئۆلچىمىنى خېرىدارلارغا بەلگىلىمە بويىچە ئېنىق كۆرسەتمىگەن ياكى باھاغا دائىر قانۇنغا خىلاپ باشقا قىلمىشلارنى سادىر قىلغان بولسا، ھۆكۈمەتنىڭ باھا مەسئۇل تارمىقى «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ باھا قانۇنى»دىكى بەلگىلىمە بويىچە جازالايدۇ.

75-ماددا پوچتا كارخانىلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى تاپشۇرۇۋالغان يوللانمىنى تەكشۈرۈش تۈزۈمىنى ئورناتمىغان ياكى ئىجرا قىلمىغان، ياكى قانۇن، مەمۇرىي نىزاملارغا، شۇنىڭدەك گوۋۇيۈەن ۋە گوۋۇيۈەننىڭ ئالاقىدار تارماقلىرىنىڭ ئەۋەتىش-يەتكۈزۈشنى مەنئى قىلىش ياكى يەتكۈزۈشكە چەك قويۇش توغرىسىدىكى بەلگىلىمىسىگە خىلاپلىق قىلىپ، پوچتا يوللانمىسى، تېز يوللانمىنى قوبۇل قىلغان، ئەۋەتكەنلىرىنىڭ پوچتا كارخانىسىنىڭ بىۋاسىتە جاۋابكار مەسئۇل خادىمى ۋە باشقا بىۋاسىتە جاۋابكارلىرىغا چارە كۆرۈلىدۇ؛
تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىغا قارىتا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ئىشنى توختىتىپ تەرتىپكە سېلىشقا، ھەتتا ئۇنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى بىكار قىلىشقا بۇيرۇسا بولىدۇ.

ئابۇنىچىلاردىن ئەۋەتىش مەنئى قىلىنغان ياكى ئەۋەتىش چەكلەنگەن بۇيۇملارنى پوچتا يوللانمىسى، تېز يوللانمىنىڭ ئارىسىغا سېلىۋېلىپ، جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلىرىگە قانۇن بويىچە ئامانلىق باشقۇرۇش جازاسى بېرىلىدۇ.

ئالدىنقى ئىككى تارماقتا بەلگىلەنگەن قانۇنغا خىلاپ قىلمىش سادىر قىلىپ جىسمانىي زىيان ياكى مال-مۈلۈك زىيىنى پەيدا قىلغانلار قانۇن بويىچە تۆلەم جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئالىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى خەلقئارا يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىپ، شۇنىڭدەك ئىشلەتكۈچىلەر خەلقئارا پوچتا يەتكۈزۈش بۇيۇملىرىنى تاپشۇرۇپ-ئەۋەتىپ، «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ تاموژنا قانۇنى»ۋە باشقا مۇناسىۋەتلىك قانۇن، مەمۇرىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلغانلارغا مۇناسىۋەتلىك قانۇن، سىياسىي نىزاملاردىكى بەلگىلىمە بويىچە جازا بېرىلىدۇ.

76-ماددا پوچتا كارخانىلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىدىن خېرىدارلارنىڭ پوچتا مۇلازىمىتى ياكى تېز يەتكۈزۈش مۇلازىمىتى ئىشلىتىش ئۇچۇرىنى قانۇنغا خىلاپ ھالدا تەمىنلىگەنلىرىمۇ جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلىرىنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ ھەمدە 10 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 50 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ؛
پوچتا كارخانىسىنىڭ بىۋاسىتە جاۋابكار مەسئۇل خادىمى ۋە باشقا بىۋاسىتە جاۋابكارلىرىغا چارە كۆرۈلىدۇ؛
تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىغا قارىتا، پوچتا باشقۇرۇش تارماقلىرى يەنە ئىشنى توختىتىپ تەرتىپكە سېلىشقا، ھەتتا ئۇنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى بىكار قىلىشقا بۇيرۇسا بولىدۇ.

پوچتا كارخانىلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى كەسىپكارلىرىدا ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن قانۇنغا خىلاپ قىلمىش سادىر قىلغانلاردىن جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلىرىنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ ھەمدە 5000 يۈەندىن يۇقىرى، 10 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ.

77-ماددا پوچتا كارخانىلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى قانۇن بويىچە نازارەت قىلىش-تەكشۈرۈشنى رەت قىلغان، ئۇنىڭغا توسقۇنلۇق قىلغان بولسىمۇ، جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلىرىگە قانۇن بويىچە ئامانلىق باشقۇرۇش جازاسى بېرىلىدۇ؛
تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىغا قارىتا، پوچتا باشقۇرۇش تارماقلىرى يەنە ئىشنى توختىتىپ تەرتىپكە سېلىشقا، ھەتتا ئۇنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى بىكار قىلىشقا بۇيرۇسا بولىدۇ.

78-ماددا پوچتا كارخانىسى ۋە ئۇنىڭ كەسىپكارلىرى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى ۋە ئۇنىڭ كەسىپكارلىرىدىن تىجارەت پائالىيىتىدە دۆلەت خەۋپسىزلىكىگە خەۋپ يەتكۈزۈش قىلمىشى سادىر قىلغانلىرى قانۇن بويىچە قانۇن جاۋابكارلىقىغا تارتىلىدۇ؛
تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىغا قارىتا، پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى ئۇنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى بىكار قىلىدۇ.

79-ماددا پوچتا كارخانىسى نامى ياكى پوچتا مەخسۇس بەلگىسىدىن پايدىلىنىۋالغان ياكى پوچتا مەخسۇس بۇيۇملىرىنى ئويدۇرۇپ چىقارغان ياكى ساختا پوچتا مەخسۇس بۇيۇملىرىنى ئېلىپ-ساتقانلارنى پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى تۈزىتىشكە بۇيرۇيدۇ، ئويدۇرۇپ چىقىرىلغان پوچتا مەخسۇس بۇيۇملىرىنى، شۇنىڭدەك قانۇنغا خىلاپ تاپاۋىتىنى مۇسادىرە قىلىدۇ ھەم 10 مىڭ يۈەندىن يۇقىرى، 50 مىڭ يۈەندىن تۆۋەن جەرىمانە قويىدۇ.

80-ماددا تۆۋەندىكى قىلمىشلارنىڭ بىرىنى سادىر قىلىپ جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلەرگە قانۇن بويىچە ئامانلىق باشقۇرۇش جازاسى بېرىلىدۇ :

( 1 ) پوچتا ئەسلىھەلىرىنى ئوغرىلىغان، بۇزۇۋەتكەن ياكى پوچتا ئەسلىھەلىرىنىڭ نورمال ئىشلىتىلىشىگە تەسىر يەتكۈزگەنلەر؛

( 2 ) پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئويدۇرۇپ چىقارغان ياكى ساختا پوچتا ھەققى ئىسپاتىنى ئېلىپ-ساتقانلار؛

( 3 ) پوچتا تىجارەت ئورنى، تېز يەتكۈزۈش كارخانىسىنىڭ تىجارەت ئورنىنىڭ نورمال تەرتىپىنى قالايمىقانلاشتۇرغانلار؛

( 4 ) پوچتا يوللانمىسى، تېز يوللانما توشۇيدىغان ئاپتوموبىللارنى قانۇنسىز توسقان، مەجبۇرىي بېسىۋالغان، ئۇلارغا ئېسىلىۋالغانلار.

81-ماددا مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ، تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسى بىكار قىلىنغان بولسا، تېز يەتكۈزۈش كەسپىنى باشقۇرۇش ئىجازەتنامىسى بىكار قىلىنغان كۈندىن باشلاپ ئۈچ يىل ئىچىدە تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارىتى قىلىشنى ئىلتىماس قىلىشقا بولمايدۇ.

تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرىدا تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسى بىكار قىلىنغان بولسا، قانۇن بويىچە سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارمىقىغا تىزىم ئۆزگەرتىش ياكى تىزىمدىن ئۆچۈرۈش رەسمىيىتىنى بېجىرىشى كېرەك.

82-ماددا مۇشۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلىپ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەر قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ.

83-ماددا پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىنىڭ خادىملىرىدىن نازارەت قىلىش-باشقۇرۇش خىزمىتىدە خىزمەت ھوقۇقىدىن كەلسە-كەلمەس پايدىلىنىپ، خىزمەتتە بىپەرۋالىق قىلىپ، نەپسانىيەتچىلىك قىلىپ جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلىرى قانۇن بويىچە جىنايى جاۋابكارلىققا تارتىلىدۇ؛
جىنايەت شەكىللەندۈرمىگەنلىرىگە قانۇن بويىچە چارە كۆرۈلىدۇ.

9-باب قوشۇمچە پىرىنسىپ

84-ماددا بۇ قانۇندىكى تۆۋەندىكى سۆزلەرنىڭ مەنىسى :

پوچتا كارخانىسى جۇڭگو پوچتا گۇرۇھى شىركىتى ۋە ئۇنىڭ پوچتا مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدىغان تولۇق مەبلەغلىك كارخانا، پاي كونترول كارخانىسىنى كۆرسىتىدۇ.

پوچتىدىن يەتكۈزۈپ بېرىش خەت-چەك، پوسۇلكا، باسما بۇيۇم قاتارلىق بۇيۇملارنى پېچەتتىكى ئىسىم ئورنى بويىچە مۇئەييەن شەخس ياكى ئورۇنغا يەتكۈزۈپ بېرىدىغان پائالىيەتنى كۆرسىتىدۇ، بۇ قوبۇل قىلىش-ئەۋەتىش، ئايرىش، توشۇش، يەتكۈزۈش قاتارلىق ھالقىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

تېز يوللانما ۋەدە بەرگەن ۋاقىت ئىچىدە تېز تاماملىنىدىغان يەتكۈزۈش پائالىيىتىنى كۆرسىتىدۇ.

پوچتا يوللانمىسى پوچتا كارخانىلىرى ئەۋەتىدىغان خەت-چەك، پوسۇلكا، پۇل ئەۋەتىش ئۇقتۇرۇشى، گېزىت-ژۇرنال ۋە باشقا باسما بۇيۇم قاتارلىقلارنى كۆرسىتىدۇ.

تېز يوللانما تېز يەتكۈزۈش كارخانىلىرى ئەۋەتكەن خەت-چەك، پوسۇلكا، باسما بۇيۇم قاتارلىقلارنى كۆرسىتىدۇ.

خەت-چەك خەت-چەك، ئاتكىرىتكىنى كۆرسىتىدۇ.
خەت-چەك كىتاب، گېزىت، ژۇرنال قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالمىغان ھالدا پېچەت شەكلىدە نامى بويىچە مۇئەييەن شەخس ياكى ئورۇنغا ئەۋەتىلىدىغان مۇقاۋىلىق ئۇچۇر ۋاسىتىسىنى كۆرسىتىدۇ.

پوسۇلكا ھىملاش ئورنى بويىچە مۇئەييەن شەخس ياكى ئورۇنغا ئايرىم ھىملىنىدىغان بۇيۇمنى كۆرسىتىدۇ، ئۇنىڭ ئېغىرلىقى 50 كىلوگىرامدىن، ھەر قانداق بىر تەرىپىنىڭ ئۆلچىمى 150 سانتىمېتىردىن، ئۇزۇنلۇقى، كەڭلىكى، ئېگىزلىكىنىڭ يىغىندىسى 300 سانتىمېتىردىن ئېشىپ كەتمەيدۇ.

ئادەتتىكى پوچتا يوللانمىسى پوچتا كارخانىلىرى تاپشۇرۇۋالغاندا-ئەۋەتكەندە ھۆججەت چىقىرىپ بەرمەيدىغان، يەتكۈزگەندە تاپشۇرۇۋالغۇچىدىن ئىمزا قويۇپ تاپشۇرۇۋېلىشنى تەلەپ قىلمايدىغان پوچتا يوللانمىسىنى كۆرسىتىدۇ.

بېرىم پوچتا يوللانمىسى پوچتا كارخانىسى تاپشۇرۇۋالغاندا-ئەۋەتكەندە، ئەۋەتكۈچىگە ھۆججەت چىقىرىپ بېرىدىغان، يەتكۈزگەندە تاپشۇرۇۋالغۇچى ئىمزا قويۇپ تاپشۇرۇۋالىدىغان پوچتا يوللانمىسىنى كۆرسىتىدۇ.

پوچتا ئەسلىھەلىرى پوچتا مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدىغان پوچتا تىجارەت سورۇنى، پوچتا يوللانمىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئورنى، پوچتا ساندۇقى ( ساندۇقى )، پوچتا گېزىت-ژۇرنال بوتكىسى، خەت-چەك، گېزىت-ژۇرنال ساندۇقى قاتارلىقلارنى كۆرسىتىدۇ.

پوچتا يوللانمىلىرىنى بىر تەرەپ قىلىش ئورنى پوچتا كارخانىلىرى پوچتا يوللانمىلىرىنى ئايرىش، پېچەتلەپ تارقىتىش، ساقلاش، ئالماشتۇرۇش، يۆتكەپ توشۇش، يەتكۈزۈش قاتارلىق پائالىيەتلەرگە مەخسۇس ئىشلىتىدىغان ئورۇننى كۆرسىتىدۇ.

خەلقئارالىق پوچتا يەتكۈزۈلىدىغان بۇيۇم جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى چېگراسى ئىچىدىكى ئىشلەتكۈچىلەر باشقا دۆلەت ياكى رايون ئابۇنىچىلىرى بىلەن ئۆزئارا يەتكۈزىدىغان پوسۇلكا ۋە باسما بۇيۇم قاتارلىقلارنى كۆرسىتىدۇ.

پوچتا مەخسۇس بۇيۇملىرى پوچتا كۈندىلىك تامغىسى، پوچتا ماشىنىسى، پوچتا كەسپى تالونى، پوچتا قىسقۇچى، پوچتا خالتىسى ۋە باشقا پوچتا يوللانمىلىرى مەخسۇس قاچىسىنى كۆرسىتىدۇ.

85-ماددا بۇ قانۇن ئېلان قىلىنىشتىن بۇرۇن دۆلەتنىڭ مۇناسىۋەتلىك بەلگىلىمىسى بويىچە، گوۋۇيۈەننىڭ تاشقى سودا مەسئۇل تارمىقىنىڭ تەستىقلىشى ياكى ئەنگە ئېلىشى ھەمدە سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارمىقىغا قانۇن بويىچە تىزىملاتقاندىن كېيىن خەلقئارا تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان خەلقئارا يۈك تىرانسپورت ۋاكالەتچىلىك كارخانىسى تەستىقلاش ياكى ئەنگە ئالدۇرۇش ھۆججىتى ۋە تىجارەت كىنىشكىسىگە ئاساسەن، گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقىغا بېرىپ، تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسىنى ئالىدۇ.
گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى كارخانىنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارەت ئىجازەتنامىسى ئېلىش ئەھۋالىنى ئەسلىدىكى تىزىملىتىش رەسمىيىتىنى بېجىرگەن سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارمىقىغا خەۋەرلەندۈرۈشى كېرەك.

ئالدىنقى تارماقتا بەلگىلەنگەن كارخانىلاردىن باشقا، بۇ قانۇن ئېلان قىلىنىشتىن بۇرۇن قانۇن بويىچە سودا-سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارمىقىغا تىزىملاتقاندىن كېيىن تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان كارخانىلاردىن مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن تېز يەتكۈزۈش كەسپى تىجارىتى قىلىش شەرتىنى ھازىرلىمىغانلىرى گوۋۇيۈەننىڭ پوچتا باشقۇرۇش تارمىقى بەلگىلىگەن مۇددەت ئىچىدە مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتكە يېتىشى كېرەك،
مۇددەت ئۆتۈپ كەتسىمۇ مۇشۇ قانۇندا بەلگىلەنگەن شەرتكە يەتمىگەنلەرنىڭ تېز يەتكۈزۈش كەسپى بىلەن داۋاملىق تىجارەت قىلىشىغا يول قويۇلمايدۇ.

86-ماددا ئۆلكە، ئاپتونوم رايون، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلەر ئۆز رايونىنىڭ ئەمەلىي ئەھۋالىغا ئاساسەن، پوچتا كارخانىلىرىنىڭ پوچتا ئومۇميۈزلۈك مۇلازىمىتى قىلىشىنى قوللايدىغان كونكرېت چارىلەرنى تۈزۈشى كېرەك.

87-ماددا بۇ قانۇن 2009-يىل 10-ئاينىڭ 1-كۈنىدىن باشلاپ يولغا قويۇلىدۇ.